Tuvalet sonrasında görülen birkaç damla kan, makatta dolgunluk hissi veya dışkılama sırasında dışarı çıkan bir şişlik, iç hemoroidin ilk belirtileri olabilir. Halk arasında iç basur olarak bilinen bu rahatsızlık, özellikle kabızlık ve uzun süre ıkınma nedeniyle zamanla daha belirgin hâle gelebilir. İç hemoroid başlangıçta ağrıya neden olmayabilir ve bu yüzden uzun süre fark edilmeyebilir. Ancak ilerleyen dönemlerde kanama, şişlik ve dışarı sarkma gibi şikâyetler günlük yaşamı olumsuz etkileyebilir. İç hemoroid tedavisi, hastalığın derecesine göre beslenme düzenlemeleri, ilaçlar, ameliyatsız girişimler veya cerrahi yöntemlerle gerçekleştirilebilir. Erken dönemde yapılan doğru değerlendirme, daha kapsamlı işlemlere duyulan ihtiyacı azaltabilir.
İç Hemoroid Nedir?
İç hemoroid, makat kanalının iç kısmında bulunan ve dışkı tutmaya yardımcı olan damarsal yastıkçıkların büyüyerek şikâyet oluşturmasıdır. Normalde herkeste bulunan bu dokular, zamanla genişleyebilir ve aşağı doğru sarkabilir. Bu durum özellikle dışkılama sırasında kanama veya makatta dolgunluk hissine neden olabilir.
İç hemoroid ile dış hemoroid arasındaki temel fark, bulundukları bölgedir. İç hemoroid makat kanalının içinde gelişirken dış hemoroid makat çevresindeki deri altında oluşur. İç hemoroidler başlangıç döneminde genellikle ağrısızdır.
İç Hemoroid Belirtileri Nelerdir?
En sık görülen iç hemoroid belirtileri şunlardır:
- Makattan Kan Gelmesi: Dışkılama sonrasında tuvalet kâğıdında veya klozette parlak kırmızı kan görülmesi.
- Makatta Şişlik: Tuvalet sırasında dışarı çıkan ve bazen kendiliğinden geri giren doku.
- Dolgunluk Hissi: Makat bölgesinde baskı veya rahatsızlık hissedilmesi.
- Kaşıntı ve Tahriş: Dışarı sarkan hemoroid dokusunun çevrede hassasiyet oluşturması.
- Mukus Akıntısı: Özellikle ileri derecelerde makat çevresinde ıslaklık hissedilmesi.
Makattan gelen her kanama hemoroid kaynaklı değildir. Bağırsak hastalıkları ve bazı ciddi rahatsızlıklar da benzer belirtiler oluşturabilir.
İç Hemoroid Neden Olur?
İç hemoroid gelişiminde en önemli etkenlerden biri, makat bölgesindeki dokuların uzun süre basınca maruz kalmasıdır. Özellikle kronik kabızlık, dışkılama sırasında aşırı ıkınma ve tuvalette uzun süre oturma hemoroid şikâyetlerini artırabilir.
Gebelik, yaşlanmayla birlikte destek dokularının zayıflaması, uzun süren ishal ve düşük lifli beslenme de iç hemoroid gelişimine katkıda bulunabilir.
İç Hemoroid Kaç Evredir? 1, 2, 3 ve 4. Derece Hemoroid
İç hemoroid, makat dışına sarkma durumuna göre dört dereceye ayrılır.
1. Derece İç Hemoroid: Hemoroid dokusu makat dışına çıkmaz. Genellikle kanama ile fark edilir.
2. Derece İç Hemoroid: Dışkılama sırasında dışarı çıkar ancak kendiliğinden içeri girer.
3. Derece İç Hemoroid: Dışarı çıkan hemoroid dokusu kendiliğinden geri dönmez, elle içeri itilmesi gerekir.
4. Derece İç Hemoroid: Hemoroid dokusu sürekli dışarıdadır ve elle içeri itilemez.
Hastalığın derecesi, uygulanacak tedavinin belirlenmesinde önemli rol oynar.
İç Hemoroid Ameliyatsız Nasıl Tedavi Edilir?
İç hemoroid tedavisinde her hastaya ameliyat yapılması gerekmez. Özellikle erken evrelerde beslenme ve tuvalet alışkanlıklarının düzenlenmesiyle şikâyetlerde belirgin azalma sağlanabilir.
Yeterli lif ve sıvı tüketimi, kabızlığın önlenmesi ve aşırı ıkınmadan kaçınılması tedavinin temelini oluşturur.
Şikâyetleri devam eden hastalarda ise lastik bant ligasyonu (boğma yöntemi), skleroterapi (enjeksiyon tedavisi) veya infrared koagülasyon gibi ameliyatsız girişimler uygulanabilir.
Hangi yöntemin uygun olduğu hemoroidin derecesine ve hastanın şikâyetlerine göre belirlenir.
İç Hemoroid İlaçla Geçer Mi?
İç hemoroid tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar, fitiller ve kremler kanama dışındaki rahatsızlıkların, kaşıntının ve tahrişin hafifletilmesine yardımcı olabilir. Ancak ilaçlar, özellikle ileri derecede dışarı sarkan hemoroid dokusunu her zaman ortadan kaldırmaz.
Bu nedenle ilaç tedavisiyle düzelmeyen veya tekrarlayan şikâyetlerde farklı tedavi seçenekleri değerlendirilmelidir.
İç Hemoroid Ameliyatı Ne Zaman Gerekir?
İleri derecede iç hemoroidi bulunan, sürekli dışarı sarkan dokusu olan veya diğer tedavilere rağmen şikâyetleri devam eden hastalarda cerrahi tedavi gündeme gelebilir.
Hemoroidektomi, büyümüş hemoroid dokusunun cerrahi olarak çıkarılması işlemidir. Özellikle ileri dereceli ve dış hemoroidle birlikte görülen vakalarda değerlendirilebilir.
Ameliyat kararı yalnızca hemoroidin büyüklüğüne göre değil; kanama, sarkma, günlük yaşam üzerindeki etkiler ve önceki tedavilerin sonuçlarına göre verilir.
İç Hemoroid Kanaması Ne Zaman Tehlikelidir?
İç hemoroid kanaması genellikle parlak kırmızı renktedir ve dışkılama sırasında fark edilir. Ancak tekrarlayan kanamalar kansızlığa yol açabilir. Ayrıca kanamanın hemoroid dışında bir hastalıktan kaynaklanıp kaynaklanmadığı mutlaka değerlendirilmelidir.
Sonuç
İç hemoroid tedavisinde doğru yöntemin belirlenebilmesi için öncelikle hastalığın derecesi ve şikâyetlerin nedeni değerlendirilmelidir.
İzmir’de Genel Cerrahi Uzmanı Op. Dr. Serkan Tüğen, proktolojik değerlendirme kapsamında iç hemoroid şikâyetlerini inceleyerek hastaya uygun cerrahi ve cerrahi dışı tedavi seçeneklerini değerlendirmektedir.
İç Hemoroid Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
1. İç Hemoroid Kansere Dönüşür Mü?
Hayır. İç hemoroid kansere dönüşmez. Ancak bağırsak kanseri de makattan kanamaya neden olabileceğinden kanamanın kaynağı muayene ile belirlenmelidir.
2. İç Hemoroid Kendiliğinden Geçer Mi?
Hafif dereceli iç hemoroid şikâyetleri beslenme ve tuvalet alışkanlıklarının düzeltilmesiyle azalabilir. Ancak ileri derecede sarkmış hemoroidlerde ek tedavi gerekebilir.
3. İç Hemoroid Olanlar Ne Yememeli?
Kabızlığı artıran düşük lifli beslenme alışkanlıklarından kaçınılmalıdır. Sebzeler, meyveler, tam tahıllar ve yeterli su tüketimi dışkılamayı kolaylaştırabilir.
4. İç Hemoroid Hamilelikte Ortaya Çıkar Mı?
Evet. Gebelikte artan karın içi basınç ve kabızlık hemoroid gelişimini kolaylaştırabilir. Tedavi seçenekleri gebelik durumuna göre belirlenmelidir.
5. İç Hemoroid Tedavisinden Sonra Tekrarlar Mı?
Evet. Özellikle kabızlık, aşırı ıkınma ve uzun süre tuvalette oturma gibi alışkanlıklar devam ederse hemoroid şikâyetleri tekrarlayabilir.
6. İç Hemoroid İçin Kolonoskopi Gerekir Mi?
Her hastada gerekli değildir. Ancak tekrarlayan kanama, bağırsak alışkanlığında değişiklik veya bağırsak kanseri açısından risk faktörleri varsa kolonoskopi önerilebilir.
7. İç Hemoroid İçin Hangi Doktora Gidilir?
İç hemoroid şikâyetlerinde Genel Cerrahi uzmanına gidilir. Özellikle makat ve kalın bağırsağın son bölümüyle ilgilenen proktoloji alanında değerlendirme yapılabilir.
Bu yazı bilgilendirme amaçlı olup tanı ve tedavi için değildir. Tanı ve tedavi için uzman hekime başvurunuz.